Ex. 14-10: Hai Luli!

“Haï luli!”, Fransız mezzosoprano ve besteci Pauline Viardot’nun (1821–1910) bir şarkısıdır. 1880’de Paris’te, 6 Mélodies et une havanaise (Altı Şarkı ve Bir Havanera) adlı koleksiyonunda 4. şarkı olarak yayımlandı.

Sözler, Fransa ile İtalya arasındaki bir Alp bölgesi olan Savoya’da soylu bir aileden gelen yazar Xavier de Maistre’e (1763–1852) aittir. 1792’de Fransız birlikleri memleketi Savoya’yı işgal etti ve ailesi kaçtı. Daha sonra Rusya’ya gitti. Orada ordu subayı oldu ve Fransızca kurmaca eserler yazdı. Şiir, onun Les Prisonniers du Caucase (Kafkas Tutsakları, 1825) adlı uzun öyküsünden gelir; burada bir Rus halk şarkısı olarak yer alır.

Bir kız, gelmeyen bir sevgiliyi yalnız başına bekler. Son kıtada, eğer sevgilisi sadakatsizlik ettiyse “köy yansın, ben de onunla birlikte” diye ağlar. Başlıktaki “Haï luli” sözleri gerçek bir anlamı olmayan bir nakarattır; eski Rus halk şarkılarında söylenen “lyuli” heceleri gibi hüzünlü, iç çeken bir sestir.

Viardot, ünlü bir İspanyol şarkıcı ailesinden geliyordu (babası tenor Manuel García, ablası ünlü Maria Malibran’dı) ve Rusça dahil birçok dil konuşuyordu. Kendisinin de Rusya ile derin bağları vardı: orada turneler yaptı ve Rus şarkılarını Avrupa’nın geri kalanına tanıtmak için çok şey yaptı. Yaklaşık kırk yıl boyunca en yakın dostu, ölümüne kadar Viardot ailesinin yakınında yaşayan Rus yazar İvan Turgenyev’di.

Küçük bir kızken Franz Liszt’ten piyano dersleri aldı. Liszt’in ona “dâhi bir kadın besteci” dediği söylenir, ancak tam sözler belgelenmemiştir. Ayrıca Frédéric Chopin’in yakın arkadaşıydı ve onun on iki mazurkasını Fransızca sözlerle şarkı olarak düzenledi.

1863’te Viardot ailesi siyasi nedenlerle Paris’ten ayrılıp Almanya’da bir kaplıca kasabası olan Baden-Baden’e yerleşti; buradaki evi Clara Schumann ve genç Johannes Brahms gibi müzisyenleri kendine çekti. 1870’te Brahms’ın solo alto, koro ve orkestra için yazdığı Alto Rapsodisi’nin ilk halka açık seslendirmesini yaptı.

Olena Tokar ve Igor Gryshyn’in Charmes albümünden (2021)
SpotifyIMSLP