Ex. 1-11: Gymnopédie No. 1
Gymnopédie No. 1, üç ağır, sakin piyano parçasının ilkidir. Satie onu Şubat 1888’de, 21 yaşındayken yazdı ve diğer ikisini nisan başına kadar bitirdi. Bir yıl önce baba evinden ayrılıp Paris’in sanatçılar semti Montmartre’a taşınmıştı. Orada Le Chat Noir kabaresinin piyanisti olarak geçimini sağlıyordu. Notada “Lent et douloureux” (ağır ve acılı) ifadesi yazılıdır.
Parça ilk kez Ağustos 1888’de, aileler için yayımlanan haftalık bir müzik dergisinin ücretsiz eki olarak çıktı. “Danse antique” (Antik Dans) alt başlığını taşıyordu ve büyük olasılıkla bir okul arkadaşı olan genç bir kadına ithaf edilmişti. Satie’nin babası sigortacılık yapıyor, bunun yanında küçük bir müzik yayınevi işletiyordu. O yıl Satie üçüncü Gymnopédie’yi kendi parasıyla bastırdı ve babasının dükkânında sattı. Aralık ayında bir kabare gazetesinde, bir kadın adıyla, eser için kendisi bir reklam yazdı. Reklama göre dört bir yandan Erik Satie’nin eserlerinin nerede bulunabileceğini soran mektuplar geliyordu. “En güzellerinden biri” olan üçüncü Gymnopédie, gülünç derecede düşük bir fiyata alınabilirdi. “Bütün dünya duysun!”
Gymnopédie kelimesi Antik Yunancadan gelir. Sparta’da genç erkeklerin çıplak dans ettiği bir festivalin adıydı. Satie kelimeyi Flaubert’in Salammbô romanında bulduğunu söyledi. İspanya’da doğup Paris’te yaşayan şair arkadaşı Contamine de Latour (1867–1926) kelimeyi bir şiirinde kullandı ve bu şiirin dört dizesi notanın üstüne basıldı. Latour, Satie’nin ilk şarkılarının sözlerini de yazdı. Bir hikâyeye göre Le Chat Noir’ın sahibi Satie’ye mesleğini sorduğunda, Satie “gymnopédiste” diye cevap vermiş.
O zamanlar parçalara kimse ilgi göstermedi. 1896’da, birkaç yıldır Satie’nin yakın arkadaşı olan Claude Debussy birinci ve üçüncü parçayı orkestra için düzenledi. Orada bulunan bir şef, bunun nasıl olduğunu sonradan anlattı. Satie parçaları şefin evinde kötü çaldı. Debussy oturup nasıl çalınmaları gerektiğini göstermek için onları yeniden çaldı. Şef de Debussy’den bunu orkestra için yazmasını istedi. İlk seslendirmeyi Şubat 1897’de Paris’te kendisi yönetti. Gymnopédie’ler bu konserden sonra yavaş yavaş tanındı.
Bu uygulamadaki versiyon solfej çalışması için düzenlenmiştir. Satie’nin Re tonundan iki yarım ses aşağıda, Do tonundadır. Piyanonun birkaç ölçü boyunca tuttuğu bazı notalar, şarkı söylemeye uygun olsun diye kısaltılmıştır.
Alexandre Tharaud’nun Satie: Avant-dernières pensées albümünden (2009)Spotify
IMSLP